Frontpage

ΥΣΤΕΡΑ ΑΠΟ 10 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΥΣΙΑΣ, ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΗ ΓΙΑΝΝΙΑ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΛΙΚΑΡΙΩΝ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΣΠΑΡΤΟΥΛΙΑ ΑΝΤΡΩΝΙΟΥ

 ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ "​ΩΛΟΝΟΣ".

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗ ΣΤΗΝ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΗ ΓΙΑΝΝΙΑ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΛΙΚΑΡΙΩΝ ΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΘΗΚΑΝ ΤΗΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΚΑΤΣΑΡΟΥ ΑΝΤΡΩΝΙΟΥ ΗΛΕΙΑΣ, ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 13.06.2021

ΟΜΙΛΗΤΗΣ: Ηλίας Τουτούνης, Αντιπρόεδρος του συλλόγου «Ωλονός».

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ: Βάσω Χαριτοπούλου, μέλος του συλλόγου «Ωλονός». 

ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΧΑΝΙΑ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΝ ΕΝΤΟΣ ΤΩΝ ΟΡΙΩΝ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΛΙΔΑΣ…!

Έρευνα καταγραφή Ηλίας Τουτούνης

Το χάνι, είναι λέξη με περσική προέλευση και υποδηλώνει χώρο προσωρινής διαμονής (πανδοχείο), ο οποίος βρισκόταν σε λειτουργικά σημεία οδικών αρτηριών με εμπορική, στρατηγική ή άλλου είδους σημασία. Ο θεσμός έχει τις ρίζες του στο περσικό επικοινωνιακό σύστημα της περιόδου των Αχαιμενιδών (Avahana). Αργότερα, ήσαν οι πρόδρομοι των μουσουλμανικών χανιών συναντώνται κατά την αρχαία ελληνική περίοδο, που διατηρούνται σε ακμή και κατά τα βυζαντινά χρόνια.

Τα χάνια, ήταν φτιαγμένα σε κάποια επιλεγμένα συγκεκριμένα σημεία ενός δρόμου, για να καλύπτουν τις απαιτούμενες ανάγκες των μετακινουμένων και των υποζυγίων τους, σε προσωρινή ανάπαυση, σίτιση, διασκέδαση, πολλές φορές εμπορικές συναλλαγές διανυκτέρευση, συνοικέσια και ιδίως ασφάλεια. Συνήθως τα χάνια ήσαν τοποθετημένα σε διάφορα επιλεγμένα σημεία, μακριά από κατοικημένους χώρους, σε εμπορικές αρτηρίες και ιδίως κοντά σε γεφύρια ή περάσματα ποταμών, σε στενά περάσματα βουνών, σε διάσελα, σε μεμονωμένες πηγές περασμάτων και σε σημεία στρατηγικής σημασίας.

Στις Ελληνικές περιοχές τα χάνια ακολούθησαν, σε γενικές γραμμές, την εξελικτική πορεία στον ευρύτερο χώρο του Οθωμανικού κράτους. Ο θεσμός αναπτύχθηκε διαφορετικά, από τόπο σε τόπο, ανάλογα με τον βαθμό της οικονομικής ανάπτυξης. Κατά την τουρκοκρατία τα χάνια αναπτύχθηκαν και πολλαπλασιάστηκαν για να καλύψουν τις αυξανόμενες ανάγκες των ταξιδιωτών και των εμπόρων.

ΜΑΛΑΘΑ ή ΚΟΦΙΝΑΔΑ, ΨΩΜΟΚΑΛΑΘΟ ή και ΚΑΡΒΕΛΟΓΙΟΥΚΟΣ … Η ΠΑΛΙΑ ΨΩΜΙΕΡΑ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ..!

Συλλογή καταγραφή Ηλίας Τουτούνης

Η Μαλάθα ή Κοφινάδα, ήταν ένα οικιακό σκεύος, κατασκευασμένη από καλάμια ή από βέργες αλυγαριάς, σκίντου, σμέρτου, ιτιάς και άλλων ευλύγιστων θάμνων. Το ερμηνευτικό λεξικό Ελληνικής γλώσσας την ορίζει ως πιθοειδὴς κάλαθος μετά πώματος όπου αποθηκεύονται τα καρβέλια της ζυμωσιάς μέχρι καταναλώσεως.

Ήταν ένα μεγάλο καλάθι ύψους 60 - 70 - 80 εκατοστών, μ’ ένα μεγάλο στόμιο στο επάνω μέρος, τόσο όσο να χωράνε τα καρβέλια. Στην περιοχή μας κατασκευάζονταν από ειδικούς μαστόρους τους ονομαστούς καλαθάδες. Η μαλάθα χρησίμευε για την αποθήκευση του ψωμιού. Η κάθε νοικοκυρά αγόραζε ή παράγγελνε μαλάθα ανάλογα με τα μέλη της οικογένειας. Αν είχε πολλά μέλη έφτιαχνε μεγάλη και με στόμιο ώστε να χωράει άνετα το καρβέλι του ψωμιού που παρασκεύαζε. Μια λαϊκή ρήση αναφέρει: «Όσο τραναίνει η οικογένεια, τραναίνει κι η μαλάθα!»

Αν ήταν ολιγομελής η οικογένεια, τότε έφτιαχνε μικρότερη και στα μέτρα της.

Στην μαλάθα μέσα έβαζαν το ψωμί, όχι μόλις έβγαινε από τον φούρνο, αλλά την άλλη ημέρα για να έχει κρυώσει και να έχει σφίξει το καρβέλι. Κι τοιουτοτρόπως βγήκε και η λαϊκή παροιμιώδης φράση: «Πρώτα χορταίνει η μαλάθα με ψωμί και μετά η λυκουνιά!»

Η ΤΣΕΡΕΠΑ, ΓΑΣΤΡΑ ή ΚΟΥΠΟΤΑΨΙ…!

Επιμέλεια – καταγραφή Ηλίας Τουτούνης

Η τσερέπα, γάστρα ή και κουποτάψι, όπως και να το ακούμε κατά τόπους, πρόκειται για ένα παραδοσιακό οικιακό μαγειρικό σκεύος, που χρησιμοποιείται για το ψήσιμο φαγητών, πιτών, ψωμιού, κουλούρας, γλυκών κ.ά.

Στα λεξικά μας συναντούμε την λέξη Γάστρα, η = η γαστήρ των αγγείων, η κοιλιά, το υπό ίσαλον γραμμή μέρος του σκάφους παντός πλοίου, αλλιώς τα βρεχόμενα ύφαλα. Η λέξη τσερέπα προέρχεται από την τούρκικη λέξη τσέρκι, που σημαίνει στεφάνι βαρελιού, πάσα ξύλινη ή μεταλλική ζώστρα προς στερέωση ή συγκράτηση κιβωτίων ή βαρελιών. Η δε λέξη κουποτάψι είναι σύνθετη κι έχει προέλθει από την λέξη κουπώνω και ταψί, δηλαδή κούπωμα του ταψιού.

Ουσιαστικά πρόκειται για ένα πήλινο ή μεταλλικό καπάκι, που μοιάζει με το ταψί. Αυτό το εργαλείο επινοήθηκε και κατασκευάστηκε αντικαθιστώντας τον φούρνο, δηλαδή είναι ένα μικρό φορητό φουρνάκι πολλαπλής χρήσεως και χωρητικότητας ενός ταψιού αναλόγου μεγέθους. Την τσερέπα την χρησιμοποιούμε για να σκεπάζουμε το ταψί μέσα στο οποίο υπάρχει το έτοιμο παρασκευασμένο προς ψήσιμο φαγητό, πίτα, κουλούρα, γλυκό, ψωμί, κουλούρια κ.ά.

Η τσερέπα, είχε κάποιες ιδιαίτερες προδιαγραφές κατασκευής. Υπάρχουν δύο ειδών, η πήλινη και η μεταλλική (λαμαρινένια, τσίγκινη). Από τόπο σε τόπο ποικίλει το σχήμα της, αλλά ο τρόπος κατασκευής βασικά ήταν πάντα ο ίδιος.

ΠΗΛΙΝΗ ΤΣΕΡΕΠΑ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΜΑΜΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΓΕΝΝΑ…!

Καταγραφή – επιμέλεια Ηλίας Τουτούνης

Κατά την διαδικασία της γέννας μιας ετοιμόγεννης γυναίκας, εκτός από την αυτή, πρωταγωνιστικό ρόλο έπαιζε και η μαμή με τις βοηθούς της. Τις παλιές εποχές, επειδή στην ύπαιθρο και κυρίως στα χωριά δεν υπήρχαν ούτε νοσοκομεία, ούτε ο ανάλογος εξοπλισμός, οι μαιευτήρες και οι μαίες ούτε οι μετρημένοι γιατροί στα δάκτυλα του ενός χεριού, γιατροί δεν μπορούσαν εύκολα να μετακινηθούν για να καλύψουν τις μαιευτικές ανάγκες, για αυτό τον λόγο την γέννα την αναλάμβαναν εξ ολοκλήρου οι πρακτικές μαμές που, γνώριζαν όλη την διαδικασία της γέννας, από την αρχή έως το τέλος.

Η μαμή, σε κάθε χωριό, συνήθως ήταν μια ώριμη ευρηματική και πανέξυπνη γυναίκα, που είχε μάθει την τέχνη κοντά σε κάποια άλλη πρακτική μαμή και κατείχε, για τον κάθε τόπο, άριστα την διαδικασία της βοήθειας μιας μαίας κατά την γέννα.

ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΓΕΝΝΑΣ

Κεντρική Σελίδα

Ο Τόπος μας

Παράδοση

Πολυμέσα

Ιστορία

Free Joomla! templates by Engine Templates